Een afgelijnd kraakbeenletsel treft vooral jongere, actieve mensen. Deze groep is een stuk kleiner dan de veel bekendere groep patiënten met artrose. Het letsel ontstaat meestal na een duidelijk moment: een val, een draaibeweging of een directe klap op de knie.

Factoren die het risico verhogen:

• Een sportongeval met een draaibeweging of een directe klap op de knie
• Een eerder knieletsel, zoals een voorste kruisband ruptuur (VKB) of een meniscusscheur
• Een breuk die tot in het gewrichtsoppervlak loopt
• Osteochondritis dissecans, waarbij de bloedvoorziening naar een stukje bot wegvalt
• Een afwijkende beenstand die de druk op één zijde van de knie verhoogt

De klachten verlopen typisch in twee fasen. Omdat het letsel dikwijls door een ongeval ontstaat, zie je in de eerste fase de klassieke symptomen: pijn en zwelling. In een tweede fase houdt die zwelling langer aan dan je zou verwachten. Nadien ontstaat vaak een gevoel van blokkeren, doordat er een stukje kraakbeen los in het gewricht ligt.

Typische symptomen zijn:

• Pijn in de knie na een val, draaibeweging of directe klap
• Zwelling die langer aanhoudt dan bij een gewone kneuzing
• Terugkerende zwelling na inspanning
• Een gevoel van blokkeren of haperen tijdens het bewegen
• Een knie die wegzakt of onzeker aanvoelt
• Pijn die toeneemt bij traplopen, hurken of knielen

1. Anamnese (vraaggesprek)

De orthopedist vraagt naar het moment waarop de klachten begonnen, het mechanisme van het ongeval, en of de zwelling terugkeert. Een aanhoudende of terugkerende zwelling na een knietrauma is een belangrijke aanwijzing.

2. Klinisch onderzoek

De arts beoordeelt of er vocht in de knie zit, waar de drukpijn precies zit en hoe ver je knie buigt en strekt. Ook de stabiliteit van de banden en de stand van je been komen aan bod, omdat begeleidende letsels vaak samen voorkomen.

3. Technische onderzoeken

Op een klassieke röntgenfoto worden deze letsels meestal gemist, behalve wanneer het onderliggende bot mee is aangetast — bij een breuk of bij osteochondritis dissecans. Daarom vraagt de orthopedist bij een aanhoudende zwelling altijd een MRI-scan aan. Die toont de dikte en de toestand van het kraakbeen, eventuele losse fragmenten en het botoedeem eronder. Een CT-scan is aangewezen wanneer het bot onder het kraakbeen nauwkeurig in kaart moet worden gebracht vóór een ingreep.

Houdt de zwelling in je knie langer aan dan enkele weken na een val of een draaibeweging, of blokkeert je knie tijdens het bewegen? Laat je knie dan onderzoeken op de raadpleging van de knie-unit. Een gewone röntgenfoto toont een kraakbeenletsel meestal niet, dus een gericht onderzoek is nodig.

We behandelen op maat. De keuze hangt af van de grootte en de diepte van het letsel, je leeftijd en je activiteitsniveau. De orthopedist bespreekt samen met jou welke aanpak het beste bij jouw situatie past.

Conservatieve behandeling

Voor niet-operatieve behandeling worden vandaag veel producten aangeboden: voedingssupplementen, inspuitingen met gel en inspuitingen met bloedderivaten. Voor een groot deel van deze — dikwijls dure — producten is ondertussen aangetoond dat wetenschappelijke onderbouwing ontbreekt. Het gebruik ervan vraagt daarom de nodige voorzichtigheid. Bespreek dit altijd met je arts voor je eraan begint.

Een ontlastende brace kan bij sommige patiënten voldoende pijnvermindering geven. Ook na een kraakbeenoperatie zetten we zo'n brace in, om het herstelde letsel tijdelijk te ontlasten. Daarnaast horen kinesitherapie en aanpassing van je belasting bij de basisbehandeling.

Kijkoperatie met forage

Voor kleinere letsels — kleiner dan één vierkante centimeter — kan via een kijkoperatie (artroscopie) een forage of ice picking uitgevoerd worden. Daarbij maakt de chirurg kleine gaatjes in het bot onder het letsel. Dat stimuleert je lichaam om vervangkraakbeen in het defect te laten groeien. Dit kan volstaan om de klachten en de zwelling jarenlang te doen verdwijnen. Het vervangkraakbeen is wel nooit zo sterk als het oorspronkelijke gewrichtskraakbeen.

Mozaïekplastie

Bij grotere en vooral bij diepere letsels, waarbij ook het onderliggende bot betrokken is, kan een mozaïekplastie gebeuren. Daarbij verplaatst de chirurg kleine cilinders kraakbeen met bot van een minder belaste plek naar het defect. Deze ingreep gebeurt meestal via een open procedure (artrotomie) en niet via een kijkoperatie.

De operatieve technieken met voldoende wetenschappelijke basis zijn relatief beperkt in aantal. Symptomatische kraakbeenletsels zijn ook betrekkelijk zeldzaam.

Een kraakbeenletsel kan met de huidige technieken wel verbeterd worden, maar nooit meer volledig hersteld. Het doel van de behandeling is dan ook om verdere beschadiging van je knie af te remmen en problemen op latere leeftijd te voorkomen. Dat betekent soms dat je de belasting van je knie blijvend moet aanpassen, ook na een geslaagde ingreep — bijvoorbeeld door over te stappen op sporten met minder schokbelasting.

Hoe kleiner en oppervlakkiger het letsel, en hoe sneller het behandeld wordt, hoe gunstiger het verloop. Blijft een letsel onbehandeld, dan verhoogt dat het risico op vroegtijdige knieartrose.

Een kraakbeenletsel in de knie is een afgelijnde beschadiging van het gewrichtskraakbeen, meestal bij jongere mensen na een ongeval. Aanhoudende zwelling en blokkeren zijn de belangrijkste signalen. Omdat een röntgenfoto het letsel meestal mist, is een MRI-scan het aangewezen onderzoek. De behandeling gaat van ontlasting en kinesitherapie tot een kijkoperatie met forage of een mozaïekplastie bij grotere letsels. Volledig herstel is niet mogelijk, maar tijdige behandeling remt verdere schade af.

Dr. William Colyn, orthopedisch chirurg (knie-unit) — Orthopedie Turnhout · RIZIV 1-49509-65-480 · Laatst bijgewerkt: 05-08-2026